Palácio Nacional da Ajuda (Nationaal Paleis van Ajuda)

De koninklijke vertrekken van het Palácio Nacional da Ajuda

De route door het paleis loopt over twee verdiepingen: eerst de vertrekken waar de familie woonde, daarna die waar ze gasten ontving. Volgens de nationale musea zelf is dit het enige paleis in Lissabon dat je kunt bezoeken en dat er nog net zo uitziet als in de 19e eeuw.

Beneden is de eetzaal in neorenaissancestijl, uit de jaren tachtig van de 19e eeuw, met houtwerk van de houtsnijder Leandro Braga. Ernaast laat A Mesa Real (de koninklijke tafel) zien wat er van 1862 tot 1910 kwam kijken bij de koninklijke maaltijden. Je ziet er de provisiekamer, de spoelkeuken waar de afwas werd gedaan, het zilver en het bestek, en de tafel van het koninklijke jacht Sirius.

De Troonzaal en de staatsiezalen

Boven liggen de zalen waar de familie gasten ontving, en ze worden nog steeds gebruikt: de president van Portugal houdt hier officiële ceremonies.

Na de staatsiezalen komen de laatste vertrekken van de koning: vijf kamers aan de westkant, ingericht in het laatste levensjaar van Lodewijk I, koning van 1861 tot 1889. Sinds augustus 2026 hangt daar zijn portret uit 1868 van de schilder Miguel Ângelo Lupi.

Het neogotische schilderatelier

Het paleis heeft ook een neogotisch houten atelier, gesneden door dezelfde Leandro Braga, waar koning Lodewijk I en koningin Maria Pia samen met hun zoons Karel en Alfons schilderden en beeldhouwden. Volgens de directeur van het paleis is het een favoriet van bezoekers.

Behalve de zalen zelf bezit het paleis collecties van zilver, wandtapijten, meubels, glas en keramiek, en schilderijen van El Greco, de Franse schilder Géricault en de Italiaan Moroni.

Het Museum van de Koninklijke Schatkamer in het paleis van Ajuda

Het Museum van de Koninklijke Schatkamer opende in 2022 in de westvleugel van het paleis, in een kluis van drie verdiepingen. Er liggen meer dan duizend stukken in elf afdelingen. De rondgang begint bij goud en diamanten uit Brazilië en eindigt bij de reizen die de schat zelf heeft gemaakt.

Halverwege komen de juwelen en de ridderorden, daarna de koninklijke onderscheidingstekens: de kroon, de scepters en twee koninklijke mantels. Ook liggen er twee gouden rozen, gestuurd door pausen.

Dan volgt het Germain-zilver, een tafelservies dat werd besteld bij de Franse zilversmid François-Thomas Germain nadat de aardbeving van 1755 een groot deel van Lissabon had verwoest. Visit Lisboa, het toeristenbureau van de stad, noemt dit servies het enige complete ter wereld.

Tickets voor het paleis van Ajuda en de Schatkamer

Het paleis en het Museum van de Koninklijke Schatkamer verkopen aparte tickets. Met de Lisboa Card zijn ze allebei inbegrepen, en je hoeft niets te reserveren.

Zonder de card kosten de tickets € 15 voor het paleis en € 11 voor de Schatkamer; een Lisboa Card van 24 uur kost € 31.

Het paleisticket is half geld voor 65-plussers en voor bezoekers van 13 t/m 24 jaar. Bij de Schatkamer betalen bezoekers van 7 t/m 24 jaar en 65-plussers € 7,50, en een gezin van twee volwassenen en twee jongeren betaalt € 35. Inwoners van Portugal komen 52 dagen per jaar gratis het paleis in; voor toeristen geldt dat niet.

Van oktober t/m april is de laatste toegang van de Schatkamer 17.00 uur, een kwartier eerder dan bij het paleis. Kom je laat, ga dan eerst naar de Schatkamer. Op woensdag, als het paleis dicht is, blijft de Schatkamer open.

Volgens de officiële website duurt de route door het paleis ongeveer een uur en drie kwartier; een bezoeker was in ongeveer een half uur door de Schatkamer.

De beveiliging bij de Schatkamer lijkt op die van een luchthaven: je gaat een voor een door röntgenpoortjes en draaihekken scannen de QR-code op je ticket, dus bewaar die tot je buiten staat. Volgens bezoekers gaan zelfs kleine tassen in een muntkluisje; je krijgt je munt terug.

In het paleis gaan je spullen in de kluisjes of de garderobe, ook paraplu’s en helmen. De ingang heeft een helling en er is een lift, maar de route door het paleis heeft twee trappen.

Het paleis blijft tijdens de restauratie open. Die wordt betaald uit het Europese herstelplan van Portugal en moet eind 2026 klaar zijn; een zaal of twee kan dicht zijn. Volgens de officiële website kan het paleis ook af en toe sluiten voor evenementen en onderhoud.

Het paleis van Ajuda en koning Lodewijk I

De koninklijke familie maakte het paleis in 1861 tot haar officiële residentie, toen Lodewijk I koning werd, en bleef er tot de monarchie in 1910 viel en Portugal een republiek werd.

Zijn zoons werden hier geboren: Karel, de latere koning, in 1863, en Alfons in 1865. Ook de Raad van State kwam hier bijeen.

Drie schatkamers van het paleis werden afgesloten toen Lodewijk I in 1889 stierf en zijn sindsdien dicht gebleven. Na de restauratie moeten ze opengaan als depots die je kunt bezoeken.

Van het paleis van Ajuda naar Belém

Het paleis staat op de heuvel boven Belém, bovenaan de Calçada da Ajuda, en een bezoeker noemde de wandeling omhoog vanaf de rivier een flinke klim.

Tram 18 en bus 729 en 732 rijden die straat op, en de bussen 711, 742 en 760 stoppen voor de deur, aan het Largo da Ajuda. Al die lijnen zijn inbegrepen bij de Lisboa Card. Ga omhoog met het openbaar vervoer en loop naar beneden.