Castelo de São Jorge (Zamek São Jorge)

Spacer po murach zamku São Jorge

Za bramą nie ma wyznaczonej trasy ani limitu czasu do zamknięcia. Komnaty pałacu zniknęły dawno temu, więc idziesz po murach, wieżach i ogrodach, a wokół rozciąga się miasto.

Widok z Praça de Armas

Pierwszy punkt widokowy jest na Praça de Armas, dużym tarasie ze starą armatą i pomnikiem Afonsa Henriquesa, pierwszego króla Portugalii.

Stąd dachy Baixy, śródmieścia Lizbony, opadają ku Tagowi, a w oddali widać most 25 de Abril, nazwany od rewolucji z 1974 roku.

Pod murami Alfama spływa w dół zbocza. Na wschodzie nad jej dachami wznoszą się wieże kościoła klasztornego São Vicente de Fora i kopuła Panteonu Narodowego, w którym Portugalia czci swoje wielkie postaci.

Chodniki na murach i wieże

Na wyższe widoki trzeba wejść na mury. Prowadzą na nie trzy biegi schodów: jeden z pierwszego dziedzińca i dwa z drugiego. Wzdłuż murów stoi około dziesięciu wież, a jedna jeszcze w środku, między dwoma dziedzińcami.

Najwyższa jest Wieża Obserwatorium. Wieża Pałacowa, w południowo-zachodnim narożniku, to ta, którą trzęsienie ziemi w 1755 roku zburzyło do wysokości niespełna 3 metrów nad murami i trzeba ją było odbudować. Wieża Cysterny, jak mówi nazwa, wciąż ma swoją cysternę.

Po drodze poszukaj Bramy Zdrajcy w północnym murze, małych drzwi, którymi wpuszczano tajnych posłańców. Uważaj też pod nogami: odwiedzający ostrzegają, że chodniki są wąskie, stopnie wysokie, a miejscami poręcz jest tylko z jednej strony.

Pawie wśród pinii

To pawie indyjskie, jest ich około 40, a liczba rośnie. Nocują i wyprowadzają młode na piniach i w krzewach, więc patrz nie tylko pod nogi, ale i w górę.

Zamek prowadzi nad nimi nadzór naukowy: liczy ptaki i sprawdza ich zdrowie, a pisklętom z kwietnia i maja wszczepia mikrochip. Prosi też, żeby ich nie karmić.

Camera obscura w Wieży Ulissesa na zamku São Jorge

Dwa miejsca na zamku można zobaczyć tylko z przewodnikiem: camera obscura i stanowisko archeologiczne. Zaplanuj je od razu, bo miejsc jest niewiele.

Wieża Ulissesa, największa z wież, wznosi się na trzy kondygnacje nad główną bramą. Od 1999 roku peryskop na jej szczycie wyświetla w środku obraz Lizbony na żywo, obracając się dookoła miasta.

Każdy seans prowadzi przewodnik, dla maksymalnie 20 osób i nie dłużej niż 20 minut. Seans wymaga dobrej pogody, a pierwszy zaczyna się o 11:00, więc zapytaj o godziny w kasie zaraz po wejściu.

Stanowisko archeologiczne na zamku São Jorge

Drugie zwiedzanie z przewodnikiem, À Descoberta do Castelo (odkrywanie zamku), trwa około godziny i jest jedynym sposobem, żeby wejść na stanowisko archeologiczne. Leżą tam obok siebie trzy epoki wzgórza.

Najpierw najstarsze osady, od VII wieku p.n.e. Potem domy dzielnicy mauretańskiej z czasów budowy zamku oraz ruiny ostatniego pałacu królewskiego, zniszczonego w 1755 roku.

Miejsc jest mało, a o udziale decyduje kolejność zapisów w kasie zamku. Zwiedzanie po angielsku odbywa się o 11:00 przez cały rok, a późniejsze terminy są od marca do października.

Bilety do Castelo de São Jorge i Lisboa Card

Jeden bilet obejmuje cały zamek bez limitu czasu, a zwiedzanie z przewodnikiem i camera obscura są w jego cenie. Lisboa Card obejmuje wstęp dla dorosłych, ale osoby w wieku 13–15 lat płacą nawet z kartą.

Karta na 24 godziny: 31 € obejmuje też autobus 737 i tramwaj 28E na wzgórze. Bilet wstępu kupiony osobno kosztuje 26,56 € i zawiera audioprzewodnik.

Wejście nie jest na konkretną godzinę, a kolejka, jeśli jest, stoi do kasy. Kto przyszedł na otwarcie o 9:00, wszedł przed grupami z wycieczkowców. Jeden z odwiedzających, wychodząc tuż przed zachodem słońca, zobaczył znacznie dłuższą kolejkę przy wejściu.

Małe muzeum zamkowe jest na razie zamknięte z powodu modernizacji toalet, a zamek nie podał, na jak długo. Odwiedzający z tego roku piszą za to o kawiarni na terenie zamku, gdzie można usiąść.

Psów nie wpuszcza się, poza psami przewodnikami. Na wieże i mury prowadzą stare schody, więc wózkiem inwalidzkim tam nie wjedziesz.

Maurowie i królowie w historii zamku São Jorge

Ludzie mieszkali na tym wzgórzu na długo przed zamkiem. Archeolodzy znaleźli osady z epoki żelaza na jego północnym i południowym stoku oraz rzymskie przedmioty, ale żadnych rzymskich budowli.

Sam zamek jest mauretański. Maurowie zbudowali go w połowie XI wieku w najtrudniej dostępnej części szczytu, jako ostatnią twierdzę cytadeli, w której mieszkali namiestnik Lizbony i urzędnicy.

25 października 1147 roku Afonso Henriques zdobył Lizbonę, a zamek stał się rezydencją królewską. W XIII wieku królowie przekształcili go w pałac, a od XIV do XVI wieku gościł królewskich gości, uczty i koronacje.

Lizbona wciąż opowiada legendę o Martimie Moniz, rycerzu, który podczas oblężenia miał zaklinować się w bramie, żeby Maurowie nie mogli jej zamknąć. Jego imię nosi stacja metra pod zamkiem.

Upadek zaczął się po 1580 roku, gdy królowie Hiszpanii objęli także koronę portugalską. Zamek przypadł wojsku jako koszary, więzienie i szpital, a trzęsienie ziemi w 1755 roku zwaliło to, co zostało z pałacu.

To, co widzisz dziś, w dużej mierze zawdzięcza prace z lat 1938–1940. Rozebrano wtedy budynki wojskowe: kwatery, areszt, prochownie i kuchnie, a starsze zabudowania ocalono spośród ruin.

Część jest nowa. Drewniane wrota głównej bramy pochodzą z 1940 roku, a bramę wejściową w murze zewnętrznym otwarto w 1939 roku, wzorując się na obrazach z XVI wieku.

Z zamku São Jorge w dół do Sé i nad rzekę

Najtrudniej jest tu dotrzeć. Autobus 737 jedzie z Praça da Figueira na przystanek Castelo, dwie minuty od bramy. Tramwaj 28E zatrzymuje się na Santa Luzia lub Portas do Sol, pięć minut stąd, choć ostatnio kursuje objazdem.

Od stacji metra Martim Moniz to około 12 minut pieszo, a od Escadinhas da Saúde są ruchome schody w górę.

W drodze powrotnej cały czas schodzi się w dół do rzeki, a wstęp na punkt widokowy Santa Luzia, przy przystanku tramwaju, jest bezpłatny.