Muzeum Skarbca Królewskiego (Museu do Tesouro Real)

W Muzeum Skarbca Królewskiego: klejnoty koronne, brazylijskie złoto i srebra Germaina

Muzeum to sam skarbiec. Przechodzisz przez dwoje pancernych drzwi, po 5 ton każde, do skarbca wbudowanego w nowe zachodnie skrzydło pałacu Ajuda. Według samego muzeum to jeden z największych skarbców na świecie.

W środku sale są ciemne, a każdy eksponat ma własne oświetlenie. Ponad tysiąc przedmiotów wypełnia jedenaście działów na trzech piętrach, połączonych łagodnymi pochylniami, a do środka może wejść naraz najwyżej 100 osób.

Trasa zaczyna się od złota z Brazylii, a kończy opowieścią o podróżach samego skarbca. Na samym końcu kawiarnia na najwyższym piętrze wychodzi na miasto i rzekę, a jej menu jest wegetariańskie.

Zwiedzający radzą obejrzeć sale najpierw, a zjeść potem, bo wracanie na dół jest niewygodne, oraz zabrać słuchawki do audioprzewodnika, który działa w telefonie przez muzealne wi-fi.

Złoto i diamenty z Brazylii

Portugalczycy szukali w Brazylii złota od 1500 roku, ale wielkie złoża znaleziono dopiero pod koniec XVII wieku w Minas Gerais, regionie wydobywczym w głębi lądu od Rio. Na początku XVIII wieku pojawiły się diamenty, i to w dużych ilościach.

Gwiazdą sali jest bryła złota znaleziona w Goiás, jeszcze dalej w głębi lądu, w drugiej połowie XVIII wieku. Król Luís I, który panował w latach 1861–1889, pokazał ją na balu w pałacu Ajuda w 1876 roku.

Klejnoty królewskie i ordery rycerskie

Najpierw jest biżuteria. Klejnoty koronne jako zespół pochodzą z 1827 roku, kiedy dzielono spuściznę po João VI, królu, który rządził z Brazylii, a portugalscy monarchowie nosili je do 1910 roku.

Szukaj szkatuły Castellanich z 33 klejnotami, ślubnego daru miasta Rzymu z 1862 roku dla królowej Marii Pii, włoskiej księżniczki, która wyszła za Luísa I.

Potem przychodzą odznaczenia, które obce dwory przysyłały do Lizbony. Niebieska Podwiązka angielskiego Orderu Podwiązki powstała w Londynie w latach 1822–23 i nosi swoją dewizę „Honi soit qui mal y pense”.

Najdalej dotarł Wielki Krzyż Orderu Kamehamehy I z Hawajów. Wiąże się z europejską podróżą Kalākauy, króla Hawajów, która w 1881 roku zatrzymała się w Lizbonie.

Korona, berło i płaszcz João VI

To niespodzianka dla każdego, kto wychował się na koronacjach: portugalskich królów nigdy nie koronowano, nie konsekrowano ani nie namaszczano. Byli obwoływani w ceremonii, w której używano korony, berła, płaszcza i miecza państwowego.

Wystawiona korona powstała w Rio de Janeiro w 1817 roku, razem ze złotym berłem. Obok leży płaszcz z obwołania João VI, wykonany w Rio w tym samym roku: był królem Portugalii, ale w tamtych latach rządził z Brazylii.

Srebra ceremonialne i dary papieży

W kolejnych salach leżą złocone srebra wynoszone na wielkie uroczystości dworskie: chrzty, obwołania i obmycie nóg w Wielki Czwartek, dzień przed Wielkim Piątkiem.

Najdziwniejszy eksponat to duży kielich z Transylwanii z arabskim napisem wymieniającym Mehmeda IV Giraja, chana Tatarów krymskich. W 1819 roku stał się królewską chrzcielnicą, kiedy w Rio ochrzczono przyszłą królową Marię II.

Dalej są dwie Złote Róże, złote gałązki róż, które papieże wręczali katolickim monarchom jako znak łaski. Grzegorz XVI przysłał jedną, wykonaną w Rzymie, Marii II w 1842 roku.

Srebra Germaina, stół José I

Trzęsienie ziemi w 1755 roku zniszczyło Lizbonę, a razem z nią znaczną część królewskich srebrnych naczyń. W czerwcu 1756 roku król José I, który zasiadał na tronie, gdy miasto upadło, zamówił nowy serwis stołowy u François-Thomasa Germaina, paryskiego złotnika.

Stworzono go z myślą o obiedzie „à la française”, podawanym w czterech turach: potrawki, potem pieczenie, potem dodatki, potem słodycze i owoce. Szukaj stojaka na przyprawy w kształcie łódki i czajnika z własną lampką spirytusową, jedynego takiego w całej twórczości Germaina.

Czwarta tura nigdy nie dostała swoich ozdób stołowych. Srebrne rzeźby sławiące króla, jedna z Neptunem i odkryciem Brazylii, pozostały niedokończone, więc stół na wystawie stoi bez swoich głównych ozdób.

Bilety, godziny otwarcia i kontrola w Muzeum Skarbca Królewskiego

Zwiedzający piszą, że całość zajmuje od 30 minut do godziny. Jeśli biżuteria cię nie interesuje, korona i stół Germaina to dwa przystanki, które wynagradzają wspinaczkę.

Dzieci do 6 lat wchodzą bezpłatnie; pozostali potrzebują biletu, który Lisboa Card obejmuje bez rezerwacji. Pałac obok ma własny bilet i karta obejmuje także jego.

Samo muzeum skarbca kosztuje 11 € i jest też bilet rodzinny dla dwojga dorosłych i dwojga młodych. Lisboa Card na 24 godziny za 31 € obejmuje też tramwaj 18, który wjeżdża pod górę. Dodaj pałac i Muzeum Powozów tego samego dnia, a wychodzi taniej niż trzy bilety.

Zaplanuj dzień wokół zimowej godziny 17:00. Przypada ona przed ostatnim wejściem do pałacu, więc zimą po południu zacznij od Skarbca; latem odwrotnie.

Kontrola bezpieczeństwa jest powolna, a winne są klejnoty. Przechodzi się pojedynczo przez skanery rentgenowskie, a bramki otwiera kod QR z biletu, więc zachowaj go do wyjścia.

Torby nie wchodzą, bez względu na rozmiar, tak samo powerbanki. Zostają w szafkach na monetę, którą odzyskasz; jak napisał jeden recenzent: „najpierw wszystko, ale to WSZYSTKO, do szafki”.

Zwiedzający opisują ciche sale, nawet latem. Jest tam ciemno, więc zdjęcia wychodzą trudno; pomaga tryb nocny w telefonie. Co do dostępności, piętra łączą pochylnie, ale strona muzeum nic nie mówi o windach, więc jeśli jej potrzebujesz, zapytaj w recepcji.

Skarbiec Królewski od pożaru do wygnania w Brazylii

To, co oglądasz, przetrwało dwa trudne stulecia. W 1794 roku pożar w Real Barraca, drewnianej rezydencji królewskiej, która zastąpiła pałac utracony w 1755 roku, zabrał kolejną część skarbca. W następnym roku książę regent João, przyszły João VI, położył kamień węgielny pod pałac Ajuda.

W 1807 roku, gdy armie francuskie wkroczyły do kraju, rodzina królewska z dworem i skarbcem odpłynęła do Brazylii. Król wrócił w 1821 roku niemal ze wszystkim; to, co zostało w Brazylii, trafiło w 1831 roku do Londynu, a część przepadła. Ostatnia sala muzeum opowiada tę historię, wokół skrzyni z drewna brazylijskiego zrobionej dla korony w Rio.

Po powrocie do Lizbony historia raz po raz zatrzymywała budowniczych: inwazje francuskie, wojna domowa o to, czy król ma dzielić władzę z parlamentem, koniec monarchii w 1910 roku. Pałac ukończono w mniej niż połowie, a skarbiec przeszedł na państwo.

Kradzież w Hadze i skarbiec muzeum

2 grudnia 2002 roku kolekcja straciła sześć klejnotów. Były wypożyczone do Museonu w Hadze na wystawę europejskich klejnotów koronnych, a holenderska policja znalazła tylko młotek.

Część odszkodowania poszła na zachodnie skrzydło pałacu, ukończone w 2016 roku za pieniądze rady miejskiej Lizbony i miejskiego stowarzyszenia turystycznego. Jego architekt, João Carlos dos Santos, nazwał skarbiec „małą szkatułką na biżuterię”, a muzeum otwarto 1 czerwca 2022 roku.

Dojazd do Muzeum Skarbca Królewskiego i zejście do Belém

Muzeum stoi przy Calçada da Ajuda, ulicy wspinającej się z Belém, a tramwaj 18 i autobusy 729 i 732 zatrzymują się po tej stronie budynku. Pociąg z Cais do Sodré jedzie do Belém około 7 minut, ale od stacji trzeba iść pod górę.