Jerónimos Manastırı

Jerónimos avlusu ve kilisesi

Herkesin fotoğrafını çektiği avludan başlayın. Avludan açılan, gözden kaçması kolay iki odaya ve Vasco da Gama’nın yattığı kiliseye de zaman ayırın.

Avlu

İlk mimar Diogo de Boitaca avluyu tasarladı ve zemin katı bitirdi. Üst galeriyi João de Castilho’nun çalıştığı yılların ardından Diogo de Torralva 1540-1541’de tamamladı. Yapının el değiştirdiği görülüyor: altta kemerler yoğun Manuelino işçiliği taşıyor, üstte Roma tarzı madalyonlu, daha sade bir Rönesans korkuluğu uzanıyor.

Bir köşeye geçip karşıya bakın. İç köşeler pahlı kesilmiş, bu yüzden kare plan sekizgen gibi görünüyor. I. Manuel’in simgeleri oyma işlerinin hepsinde dolaşıyor: armiller küre (bugün de Portekiz bayrağında duran halkalı küre) ve Mesih Tarikatı’nın haçı.

Ziyaretçilerin yakından incelediği halat, çapa ve deniz canlısı kabartmalarının çoğu 19. yüzyıldan kalma; restorasyon sırasında aynı üslupla yeniden oyulmuşlar.

İki galeriyi de yürüyerek geziyorsunuz, ortadaki bahçeye girilmiyor. Üst galeriye merdivenle çıkılıyor; tekerlekli sandalye ve bebek arabası için üst galeriye çıkış yolu yok.

Kapitül salonu ve yemekhane

Avludan iki oda açılıyor ve ikisinin önünden de fark etmeden geçmek çok kolay. İlki olan kapitül salonu keşişlerin toplantıları için yapıldı ama bu amaçla hiç kullanılmadı; 19. yüzyılda tarihçi ve romancı Alexandre Herculano’nun mezarını barındırmak üzere tamamlandı.

Yanındaki yemekhane keşişlerin yemek yediği yerdi. Alt duvarları, Yusuf’un öyküsünü anlatan 18. yüzyıl çinileriyle kaplı; kapının yanındaki pano ekmek ve balık mucizesini gösteriyor.

Fernando Pessoa’nın mezarı

Fernando Pessoa 20. yüzyılın büyük şairlerinden biri. Heteronim denen, uydurduğu birkaç adla yazdı; her ad ayrı eserlere imza attı.

Heykeltıraş Lagoa Henriques’in yaptığı mezar zemin katın kuzey galerisinde duruyor ve bu adlardan dördünün dizelerini taşıyor: Caeiro, Reis, Campos ve Soares. Pessoa, ölümünden elli yıl sonra, 1985’te buraya nakledildi.

Kilise: Vasco da Gama, Camões ve krallar

İçeri girmeden önce nehir tarafındaki güney portale bakın; João de Castilho 1517-1518’de oymuş. İki kapı arasındaki figür, Portekiz’in keşif seferlerini başlatan prens Denizci Henrique.

İçeride üç nef aynı yüksekliğe çıkıyor ve tek bir taş tonozla örtülüyor; kilise dev bir salon gibi görünüyor.

Girişin hemen ilerisinde, koro bölümünün altında, solda Vasco da Gama yatıyor. Sağda Portekiz’in ulusal şairi Luís de Camões’in mezarı var; Lusiadlar (1572) Gama’nın yolculuğunu anlatır.

İki mezar da 19. yüzyıldan kalma. Üstelik Camões’in mezarında Camões olmayabilir. 1854’te bir komisyon, gömüldüğü kilisede kemiklerini aradı. Bir kısmının ona ait olduğunu açıkladı ama hangileri olduğunu belirleyemedi; bulunan kemikler 1880’de buraya getirildi.

Daha içeride, sunak bölümünde Portekiz kralları I. Manuel ile III. João, kraliçeleriyle birlikte, mermer filların taşıdığı mezarlarda yatıyor: Hindistan’a bir selam.

Jerónimos Manastırı biletleri, kuyruk ve açılış saatleri

Kiliseye giriş ücretsiz. Kapitül salonu ve yemekhaneyi de kapsayan avlu için bilet gerekiyor; bu bilet Lisboa Card’a dahil.

Lisboa Card’ı €31 karşılığında ya da avlu biletini tek başına €19,50 karşılığında alabilirsiniz. Mümkünse önceden alın: yoğun günlerde biletler tükeniyor, kapıda bilet kalmıyor.

Kartla da giriş saati almanız gerekiyor; saat rezervasyonu ücretsiz. Rezervasyonu fiziksel kartın üzerindeki numarayla yapıyorsunuz, e-postayla gelen e-bilet yetmiyor. Bu yüzden kartı önce bir Ask Me Lisboa turizm danışma noktasından alın. Kart sahipleri için günlük ayrı bir kota var ve yüksek sezonda bu kota doluyor.

Hangisini alırsanız alın, saatli rezervasyon sizi kuyruktan kurtarmaz; yazın tam güneşte bekliyorsunuz. Manastırın kendisi de yoğun günlerde bekleyişin iki saati aşabileceğini söylüyor.

Sıradan bir günde kapıdan kapıya bir buçuk ile iki saat ayırın. Salıdan cumartesiye aynı sabah avluyu 9.30’dan, kiliseyi 10.30’dan itibaren gezebilirsiniz.

Büyük çantaları ve sırt çantalarını otelde bırakın: içeri alınmıyor. Yiyecek ve içecek de alınmıyor. Sesli rehber de yok.

Jerónimos Manastırı nasıl ortaya çıktı

Manastırdan önce bu kıyıda küçük bir şapel vardı; Denizci Henrique 1459’da şapeli genişletmişti. Gama 7 Temmuz 1497’de şapelde nöbet tuttu ve ertesi sabah yola çıktı. Üç yıl sonra Pedro Álvares Cabral, Brezilya’ya ulaşan seferine aynı kumsaldan çıktı.

Kısa süre sonra, Gama’yı yola çıkaran kral I. Manuel şapelin yerine çok daha büyük bir yapı yaptırdı.

İnşaat 1501 ya da 1502’de başladı; anlatıya göre Hindistan baharatlarından alınan %5’lik bir vergiyle ödendi. Manastıra adını Aziz Jerome Tarikatı’nın keşişleri verdi.

Keşişler burada üç yüzyıldan fazla kaldı. Aralık 1833’te devlet manastıra el koydu ve hayır okulu Casa Pia’ya verdi; Casa Pia 1940’a kadar burayı kullandı.

Kilisenin batısındaki uzun kanat aynı derecede eski görünüyor ama 19. yüzyıldan kalma. Burada Ulusal Arkeoloji Müzesi var; müze Lisboa Card’ın listesinde yer alıyor ama restorasyon nedeniyle kapalı.

Manastır 1983’ten beri Belém Kulesi’yle birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde; Aralık 2007’de Avrupa Birliği liderleri Lizbon Antlaşması’nı burada imzaladı.

Jerónimos’tan sonra Belém

Belém’e gitmek kolay. 15E tramvayı Praça da Figueira’dan yaklaşık yarım saat, Cais do Sodré’den kalkan tren yaklaşık 8 dakika sürüyor; ardından kısa bir yürüyüş var. İkisi de Lisboa Card’a dahil. Belém’in geri kalanını nehir boyunca yürüyerek gezebilirsiniz.