Palácio da Pena

Terrassen, zalen en park van het Palácio da Pena

De route door het paleis loopt steeds weer naar buiten, over terrassen en onder gebeeldhouwde bogen, met de zalen daartussen. Daarna volgt het park, waar paden door het bos leiden naar meertjes, een chalet en het hoogste punt van de heuvels.

De Triton

Boven de ingang van de Nieuwe Vleugel zit de Triton, een zeemonster dat half mens en half vis is. Hij zit op een schelp boven een boog vol koraal en lijkt het raam boven zijn hoofd te dragen.

Kijk wat hoger en de zee gaat over in land: uit zijn hoofd groeit een boom en wijnranken kruipen over het raam. Volgens Parques de Sintra, dat het paleis beheert, herinnert hij aan een figuur uit zang VI van ‘De Lusiaden’, het epos van Camões, de nationale dichter van Portugal.

Hij is uit kalksteen gehouwen. Ferdinand zou hem zelf hebben ontworpen, met de dragende houding overgenomen van het manuelijnse raam van het Christusklooster in Tomar. Sintra kent zelfs een legende over een triton die in de Fojo woonde, een put in de rotsen bij het strand van Adraga.

Het Terras van de Koningin en het uitzicht

Op de terrassen opent zich het uitzicht. Vanaf het Terras van de Koningin zie je de oceaan en in het oosten Lissabon. In het zuiden ligt de Cruz Alta en aan de overkant van het park staat een standbeeld van een middeleeuwse ridder op een rots.

In de zomer wordt over het oorspronkelijke ijzeren geraamte van het terras een zonnescherm gespannen. Aan het eind van het terras ligt het Arabische kabinet, een klein vertrek waar een telescoop stond, en de route voert je ook over de weergang.

De Hertenzaal, de Grote Zaal en de keuken

Binnen leidt een vaste route door de Nieuwe Vleugel, die Ferdinand liet toevoegen. In de Hertenzaal, waar banketten werden gehouden, dragen hertenkoppen van gips echte geweien, een idee uit Duitse romantische kastelen.

Verderop ligt de Grote Zaal, de grootste ruimte van het paleis. Het was de biljartkamer tot de tafel in 1940 verdween, en de kroonluchter met 72 kaarsen hangt boven Ferdinands Japanse en Chinese porselein.

De zalen lopen vol en bezoekers beschrijven hoe je in een langzame stoet van de ene naar de andere schuifelt. Foto’s maken mag alleen buiten, op de terrassen, niet in de zalen.

Tegen het einde van de route hangen in de keuken nog steeds rijen koperen pannen.

Wat er van het klooster rest: de kapel en de kloostergang

Ferdinand liet het hart van het oude klooster staan. De kerk is nu de paleiskapel, en het altaarstuk is tussen 1529 en 1532 uit albast en kalksteen van Sintra gehouwen door Nicolau Chanterene, een Franse beeldhouwer, voor koning Johan III. De glas-in-loodramen zijn jonger, uit 1840, gemaakt in het atelier van Kellner in Neurenberg.

De kloostergang hoort bij het ticket ‘Complete visit’, dat de privévertrekken toevoegt. Daaronder vallen het kantoor van de koningin, de kleedkamer van koningin Amélia, de laatste koningin van Portugal, en de vertrekken van koning Karel I. Je gaat met een medewerker mee in groepen van maximaal 20 personen.

Het park, de Cruz Alta en het chalet van de gravin van Edla

Onder het paleis strekt het park zich uit over de heuvel. Onderweg liggen een tempel met zuilen, de Grot van de Monnik, een vallei met meertjes en een tuin met Aziatische camelia’s die in de jaren veertig van de 19e eeuw is aangelegd. Volgens bezoekers is het er rustiger dan in het paleis.

Voor het wijdste uitzicht loop je naar de Cruz Alta, met 528 meter het hoogste punt van de heuvels van Sintra. Lissabon en Cascais liggen in het zuiden, de Atlantische Oceaan in het westen. Het kruis is een kopie uit 2008, gehouwen uit één blok kalksteen, nadat de bliksem het oude in 1997 had neergehaald.

Aan de westkant van het park staat het chalet dat Ferdinand bouwde met Elise Hensler, een operazangeres die zijn tweede vrouw en gravin van Edla werd. Het chalet sluit om 17.30 uur, eerder dan het park: bewaar het niet voor het einde van de dag.

Tickets, tijdsloten en Lisboa Card voor het Palácio da Pena

Geen enkel deel van Pena is gratis. Het ticket ‘Essential’ geldt voor de zalen van het paleis, de terrassen, het park en het chalet. Een parkticket, € 12, geeft geen toegang tot de zalen, en ‘Complete visit’, € 45, voegt de privévertrekken toe. Een rondleiding van 90 minuten door het paleis kost € 75.

De Lisboa Card, € 31, geldt voor je trein vanaf Rossio en geeft 10% korting op Pena. De korting krijg je alleen aan de kassa van het paleis, op de dag van je bezoek.

Aan de kassa kun je alleen de tijden kopen die op die dag nog over zijn. Boek je het ticket ‘Essential’ vooraf voor € 22,40, dan staat je tijd vast voordat je reist, en de trein blijft inbegrepen bij de card.

De tijd op het ticket geldt voor de deur van het paleis, niet voor de parkpoort, en de klim ertussen duurt ongeveer 30 minuten. Ben je te laat, dan kom je er niet meer in en krijg je geen geld terug. Ben je te vroeg, dan mag je nog niet naar binnen; loop dan eerst nog wat rond in het park.

De pendelbus scheelt je de klim. Hij vertrekt elk kwartier bij de parkingang en zit niet in het ticket ‘Essential’, maar je kunt hem erbij nemen als je het ticket met de optie voor de pendelbus koopt.

Ook met een tijdslot kan er een rij staan bij de ingang van het paleis: een bezoeker stond in september op een zondag ruim een half uur in de rij.

Volgens Parques de Sintra is het ’s middags momenteel rustiger bij het paleis, maar bezoekers merken dat de tijdsloten halverwege de middag tot de eerste horen die uitverkocht raken. Een bezoeker die voor de opening van 9.30 uur kwam, trof de terrassen leeg aan.

Tassen kunnen in de kluisjes bij de hoofdingang. Honden mogen niet in het park van Pena, maar wel in het Kasteel van de Moren ernaast.

Geschiedenis van het Palácio da Pena: van klooster tot koninklijk paleis

Vanaf de 12e eeuw stond er een kapel op deze heuveltop. In 1503 liet koning Manuel I hier een klooster bouwen, Onze-Lieve-Vrouw van Pena, en gaf dat aan de monniken van de Hiëronymietenorde, dezelfde orde als bij het Hiëronymietenklooster in Lissabon.

De aardbeving van 1755 beschadigde het gebouw zonder het te laten instorten. In 1834, toen Portugal zijn kloosters sloot, werd het ontruimd, en vier jaar later kocht Ferdinand het.

Hij was een prins uit het Duitse huis Saksen-Coburg-Gotha en in Portugal staat hij bekend als de Koning-Kunstenaar. Baron von Eschwege, een mineraloog en mijningenieur, leidde voor hem de bouw, en halverwege de 19e eeuw verrees het nieuwe paleis.

In dit paleis brachten de laatste koningen hun zomers door. Ferdinands kleinzoon koning Karel I en koningin Amélia verbleven er vanaf de jaren negentig van de 19e eeuw elke zomer een tijd, en Amélia was er op 5 oktober 1910, de dag waarop Portugal een republiek werd. Ze vertrok naar Mafra en voer daarna vanuit Ericeira naar Gibraltar en de ballingschap.

Van Lissabon naar het Palácio da Pena: de trein, bus 434 en de wandelroutes

Treinen vanaf Rossio zijn in 40 minuten in Sintra, en de trein is inbegrepen bij de Lisboa Card. Privéauto’s mogen niet naar het paleis, dus vanaf het station neem je bus 434, waarvoor je apart betaalt, of loop je via een van de bewegwijzerde routes.

Villa Sassetti is de snelste van de drie: 1,85 km, ongeveer 45 minuten bergop. Santa Maria (1,77 km) duurt ongeveer een uur en Seteais (2,41 km) ongeveer anderhalf uur.

Bus 434 stopt op de heenweg ook bij het Kasteel van de Moren en rijdt terug door de oude stad. Met één 24-uursticket rijd je zowel met deze bus als met bus 435: